Het boek van Enzo Traverso, in het Nederlands onder de titel De oorsprong van het nazigeweld. Een Europese genealogie (Verbum Holocaust Bibliotheek, ISBN 9789074274340, prijs 14,95) maakt een grote indruk op me. Het verandert mijn hele kijk op geschiedenis en vredesonderwijs en is ook van groot belang voor mijn studie naar seksueel geweld en religie.
Ik kwam het bij toeval tegen in een antifascistische boekhandel in Wrocław, nadat ik een workshop had gegeven bij de tentoonstelling over Anne Frank doe we als Huis van de Vrede met de Anne Frank Stichting en de Bente Kahan Stichting alsmede met de Joodse Gemeente organiseren.
Uitgebreid en gedocumenteerd laat Enzo Traverso zien hoe Europese mogendheden tijdens de kolonialisering van de andere continenten massaal de "inheemse" volkeren uitmoorden en hoe het jargon waarmee dat "gerechtvaardigd" werd in de 19e eeuw gemeengoed werd in Europa. Dat geldt ook het jargon dat gebruikt werd alsmede de maatregelen die toegepast werden ten opzichte van de "laagste" klassen in Europa zelf, zeker als ze "in opstand" kwamen. In de 19e en 20e eeuwse eugenetica in de VS en in Europa werden gewerkt aan de "verbetering" van de mensheid door o.a. sterilisatie van "onwaardigen".
Traverso laat zien dat de Holocaust en de terreur van de Duitsers met name in Midden- en Oost-Eurpa in zekere zin een continuering is van wat zich eerder afspeelde in de kolonieen en in Europa zelf.
Ook de mechanisering van de dood (indrukwekkend beschreven) alsmede van de arbeid, die tot de
massale slachtingen in de Eerste Wereldoorlog voerde en van soldaten
robots maakte, leidde tot wat we nu "onbegrijpelijke" daden noemen van een toch zo beschaafd volk als de Duitsers.
Het is voor mij een schokkend boek omdat het me laat zien hoe "normaal" de Nazi-terreur eigenlijk was. En ik herinner me de echo's van mijn koloniale opvoeding, termen die ook ten opzichte van "lagere" klassen gebruikt werden etc.
Het boek van Traverso zou erg goed passen in een meer algemene studie naar de geschiedenis van het geweld, waarin ook de argumentatie van Aristoteles in zijn " Politeia" past, met zijn argumentatie aangaande vrouwen, slavernij etc. Verder zouden in zo'n studie ook onderwerpen als de 16e eeuwse slavenhandel, het geweld en het seksuele geweld naar vrouwen en kinderen toe en het geweld van de USSR passen. Als theoloog houd ik me bij m'n leest, maar dankzij Traverso leer ik dat seksueel geweld binnen een groter geheel past; daarnaast ben ik meer en meer geneigd te stellen, ook dankzij andere auteurs, dat de "eerste" kolonisatie begint bij het geweld naar kinderen en vrouwen.
Traverso schrijft ook, zijdelings, over de rol van de religie in dit geheel. Hij werkt het niet uit, maar inspireet me wel.
Daarnaast, wat ben ik kwaad op de geschiedenisdocent van de middelbare school... de geschiedenislessen die ik op de lagere school kreeg en vanuit de cultuur waarin ik ben grootgebracht mee . Niet allen zet dit boek me op een ander spoor aangaande vredesonderwijs en onderwijs aangaande de holocaust, maar het geschiedenis- en cultuuronderwijs als geheel zou opnieuw bezien moeten worden (ik probeer me "beleefd" uit te drukken). Euroclio!
Geen opmerkingen:
Een reactie posten